Coaxial.
Coaxial Eşeksenli, ortak eksenli. rotor konfigürasyonunda ters istikametlerde dönen iki ana rotor bir mast üzerine, biri diğerinin üstünde olacak şekilde konumlandırılır. Böylece tork etkisi her iki rotorun oluşturdukları karşı tork ile kuyruk rotoruna ihtiyaç duyulmadan bertaraf edilir. Rotorların birbirlerinden daha fazla kaldırma kuvveti üretmelerine bağlı olarak meydana gelen tork faklılığı ile helikopterin sağa veya sola dönmesi sağlanır. Bu konfigürasyon çoğunlukla Rus Kamov helikopterlerinde uygulanmakta olup halen geliştirilmekte olan Sikorsky X2 teknolojisi projesininde temel rotor yapısını oluşturmaktadır.
Tek ana rotorlu helikopter
konfigürasyonlarında asla geçilmemesi gereken
hız limitini tespit eden, rotor diski boyunca
kaldırma kuvvetinin simetrik olmamaması (
Dissymmetry of lift ) coaxial rotor
konfigürasyon yapısı ile çözümlenmiştir.
Kaldırma kuvvetinin simetrik olmaması helikopter
aerodinamiğinde rotor diskinin karşılıklı
noktalarındaki kaldırma kuvvetinin eşit
olmamasına işaret eder. Bu durum önde giden
palin gerçek hava hızı ile arkada kalan palin
gerçek hava hızı arasındaki farktan dolayı
meydana gelir. Rüzgar içine doğru yani uçuş
istikametine doğru hareket eden pal önde giden
paldir ve geride kalan pale göre gerçek hava
hızı dolayısıyla ürettiği kaldırma kuvveti
yüksektir. Rüzgar ile aynı istikamette hareket
eden yani uçuş istikametinden uzaklaşan pal ise
geride kalan pal olup gerçek hava hızı düşüktür
dolayısıyla ürettiği kaldırma kuvveti de düşük
olur. Kaldırma kuvvetindeki bu dengesizlik
bertaraf edilmez ise helikopter geride kalan
palin istikametinde
roll Helikopterin boyuna ekseni etrafındaki
yatış hareketi. hareketi yapar ( geride
kalan palin gerekli kaldırma kuvveti üretememesi
ve stall olmasından dolayı ) Bu oluşum kontrolün
kaybedilerek helikopterin kırımına yol açabilir.
İstenmeyen bu durum
pal flaplaması yöntemi ile giderilmektedir.
Bu rotor konfigürasyonunda bir rotorda oluşan
yüksek kaldırma kuvveti diğer bir rotor
tarafından bastırılarak bu sorun aşılır. Teorik
olarak bu tip konfigürasyonlar tek ana rotorlu
konfigürasyonlardan daha hızlı ve kararlıdırlar.
Bununla beraber coaxial konfigürasyonların da
pal uçlarının aşırı hız dinamiğine girmeleri
nedeniyle geçilmemesi gereken hız limitleri
bulunmaktadır. Uygulamada ise bu
konfigürasyondaki helikopterler yüksek
sürüklenme kuvvetinden dolayı tek ana
rotorlu helikopterlere göre daha yavaştırlar.
Diğer taraftan üretilen motor gücünün tamamıla
kaldırma ve
ileri çekme kuvvetinde kullanılması
taşınabilen yük miktarını artırır. Ayrıca bu
sistemin gürültü oranı da oldukça düşüktür.
Coaxiel rotorun mahsuru ise ters istikametlerde
dönen iki rotorun aktarma organları ve kumanda
sistemlerinde yarattığı hantallık dolayısıyla
bakım ve işletmesinin klasik bir helikoptere
kıyasla daha zor olmasıdır.


ROTOR KONFİGÜRASYONLARI